Gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının iç yüzeyini kaplayan ince zarın, yani konjonktivanın iltihaplanmasına konjonktivit denir. Halk arasında "göz nezlesi" veya "kırmızı göz" olarak da bilinen bu durum, kızarıklık, sulanma, batma ve çapaklanma gibi belirtilerle kendini gösterir.

Bu yazıda konjonktivitin ne kadar sürdüğü, ne zaman bulaşıcı olmaktan çıktığı, hangi tür damlanın kullanıldığı ve ne zaman doktora başvurulması gerektiği ele alınmaktadır.

Konjonktivit (Göz İltihabı) Nedir?

Konjonktivit, konjonktiva adı verilen ince ve şeffaf zarın iltihaplanmasıdır. Bu zar tahriş olduğunda içindeki küçük damarlar belirginleşir ve göz "kızarmış" görünür. Konjonktivit tek gözde başlayıp kısa sürede diğer göze de geçebilir.

Belirtileri arasında gözde kızarıklık, sulanma, batma hissi, kaşıntı ve sabahları kirpiklerde görülen çapaklanma yer alır. Bazı türlerinde akıntının rengi ve kıvamı da ayırt edici bir işaret olabilir.

Konjonktivit Neden Olur? Bakteriyel, Viral ve Alerjik Ayrımı

Konjonktivit tek bir nedenden kaynaklanmaz; üç ana grupta incelenir ve her biri farklı seyreder.

• Bakteriyel konjonktivit: Bakterilerle temas sonucu gelişir. Genellikle sarı-yeşil renkte, yapışkan bir akıntıyla seyreder ve bulaşıcıdır.
• Viral konjonktivit: Sıklıkla adenovirüslerin neden olduğu, en bulaşıcı türdür. Akıntı daha şeffaf ve sulu olma eğilimindedir; genellikle üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla birlikte görülür.
• Alerjik konjonktivit: Polen, toz veya hayvan tüyü gibi alerjenlere karşı gelişir. Yoğun kaşıntı ile karakterizedir ve bulaşıcı değildir.

Nedenin doğru belirlenmesi, tedavinin yönünü doğrudan etkiler. Konjonktivit dışında kalan kırmızı göz nedenleri ve genel tedavi yaklaşımları hakkında ayrıntılı bilgiye kırmızı göz hastalığı tedavisi sayfasından ulaşılabilir.

Konjonktivite Hangi Göz Damlası Kullanılır?

Damla seçimi konjonktivitin türüne göre değişir; her göz kızarıklığında aynı damla kullanılmaz.

• Bakteriyel konjonktivitte: Doktor tarafından reçete edilen antibiyotikli göz damlaları veya merhemler kullanılır.
• Viral konjonktivitte: Antibiyotik etkili değildir. Soğuk kompres ve yapay gözyaşı gibi destekleyici yöntemler tercih edilir.
• Alerjik konjonktivitte: Antihistaminik göz damlaları kaşıntı ve kızarıklığı hafifletmede kullanılır.

Hangi damlanın hangi durumda gerektiği ve etkin maddelerine göre örnekler antibiyotikli göz damlası başlıklı yazıda ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Doktor muayenesi olmadan eczaneden rastgele damla temin etmek, yanlış türde kullanım nedeniyle iyileşmeyi geciktirebilir.

Konjonktivit Bulaşıcı mıdır? Ne Kadar Süre Bulaşıcı Kalır?

Bakteriyel ve viral konjonktivit bulaşıcıdır; alerjik konjonktivit ise bulaşıcı değildir, çünkü bir enfeksiyon değil bağışıklık tepkisidir.

Bulaşıcılık süresi türe göre değişir:

• Bakteriyel konjonktivit: Antibiyotik tedavisi başladıktan yaklaşık 24 saat sonra bulaşıcı olmaktan çıkar.
• Viral konjonktivit: Belirtiler sürdüğü müddetçe bulaşıcıdır; bu süre genellikle birkaç günden 1-2 haftaya kadar uzayabilir.

Bulaşı azaltmak için her göz için ayrı pamuk/bez kullanılması, havlu ve yastık kılıfının paylaşılmaması, ellerin sık yıkanması önerilir.

Konjonktivit Kaç Günde, Nasıl Geçer?

İyileşme süresi, konjonktivitin türüne ve tedaviye göre değişir; her hastada aynı hızda geçmez.

Bu süreler ortalamadır; şikâyetler belirtilen süreden uzun sürerse veya şiddetlenirse muayene gerekir.

Konjonktivit ile Keratit (Kornea İltihabı) Karıştırılabilir mi?

Konjonktivit konjonktivayı, keratit ise korneayı (gözün saydam ön tabakası) etkiler. İkisi de kızarıklık yapabildiği için hastalar tarafından karıştırılabilir, ancak keratit görme keskinliğini etkileyebilen daha ciddi bir tablodur.

Şiddetli ağrı, ışığa karşı belirgin hassasiyet veya bulanık görme varsa, durum konjonktivitten çok keratiti düşündürür. Kornea iltihaplanmasının nedenleri ve tedavisi hakkında ayrıntılı bilgiye kornea iltihaplanması – keratit tedavisi sayfasından ulaşılabilir.

Evde Neler Yapılabilir?

Hafif belirtilerde evde uygulanabilecek destekleyici adımlar şunlardır:

• Çapak ve akıntıyı temiz, tek kullanımlık bir bezle nazikçe temizlemek
• Her göz için ayrı malzeme kullanmak
• Kontakt lens kullanımına şikâyet geçene kadar ara vermek
• Göz makyajı yapmamak

Adım adım güvenli göz temizliği ve hijyen önerileri için gözlerinizi nasıl temizlemelisiniz başlıklı rehber incelenebilir. Konjonktivit dışındaki göz kızarıklığı nedenleri ve evde uygulanabilecek diğer yöntemler için göz kızarıklığına ne iyi gelir yazısına bakılabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Konjonktivit çoğu zaman kendiliğinden veya basit tedaviyle geçse de, aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir göz doktoruna başvurulması önerilir:

• Şiddetli ağrı veya ışığa karşı belirgin hassasiyet
• Görmede bulanıklık veya azalma
• Belirtilerin bir haftadan uzun sürmesi veya kötüleşmesi
• Yenidoğan bebeklerde görülen göz kızarıklığı ve akıntı
• Kontakt lens kullanan kişide ani kızarıklık ve ağrı

Doğru tanı, konjonktivitin türünü ayırt edip gereksiz veya yanlış tedaviyi önler. Kişisel değerlendirme için muayene randevusu oluşturulabilir.

Bu yazıda yer alan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Göz kızarıklığı ve akıntı şikâyeti olan durumlarda kişiye özel değerlendirme için bir göz doktoruna başvurulması önerilir.